dzięcioł duży - 2
wróbel - c.n. 50
sierpówka - 2
mazurek - c.n. 15
bogatka - 7
szpak - 1
wrona siwa - 1
myszołów - 1
kwiczoł - c.n. 100
kos - 3
modraszka - 1
kowalik - 1
szczygieł - 9
sójka - 1
Pozdrawiam! Szczepan Hajduk!
kawka - c.n. 30Okolice Wietlina Trzeciego 27.10.2007:
pustułka - 1
szczygieł - c.n. 20
trznadel - 3
myszołów - 1
kos - c.n. 20
kwiczoł - c.n. 100
bażant - 1
bogatka - 6
sierpówka - 4
wróbel - c.n. 30
mazurek - 3
Pozdrawiam! Szczepan Hajduk!
kawka - 9
wróbel - 11
bogatka - 1
krogulec - 1
zięba - 1
kos - 1
kruk - 1
szczygieł - 4
sierpówka - 2
Pozdrawiam! Szczepan Hajduk!
szpak - c.n. 100
sierpówka - c.n. 20
wróbel domowy - c.n. 30
kawka - c.n. 30
myszołów - 1
sosnówka - c.n. 10
szczygieł - 9
Z pozdrowieniami Szczepan Hajduk!











Uwagi dotyczące wybranych gatunków ptaków zachodniej części OSO ptaków Natura 2000 Beskid Niski
Gminy: Nawojowa, Łabowa, Kamionka Wielka, Grybów, Krynica
Katarzyna Nowak i Krzysztof Stępniewski
W ramach inwentaryzacji OSO ptaków Natura 2000 przeprowadzono łącznie 25 kontroli terenowych, w tym 9 całonocnych, latem (11.07. – 17.08. 2007) i jesienią (20. – 25.09. 2007).
Błotniak łąkowy (Circus pygargus)
W roku 2006 w sezonie lęgowym (od końca maja do końca lipca) 1 samiec błotniaka łąkowego przebywał w dolinie Fataloszki, w pobliżu Mochnaczki Wyżnej, gm. Krynica; nie potwierdzono obecności samicy ani lęgu (informacja – pan Marian Łuszczak, leśniczy z Kopciowej). Mimo kilkukrotnych kontroli tych okolic nie napotkano tam podczas inwentaryzacji błotniaka łąkowego. Na całym penetrowanym obszarze w tym właśnie rejonie znajduje się dogodne siedlisko dla tego gatunku – wilgotne łąki w dolinie niewielkiej rzeczki, stąd nie można wykluczyć sporadycznego odbywania tam lęgów. Jednak z uwagi na niewielki zasięg odpowiednich siedlisk na całym badanym obszarze można stwierdzić, że błotniak łąkowy należy tu do najrzadszych gatunków. Według danych literaturowych błotniak łąkowy lęgnie się przede wszystkim na niżu i najliczniej występuje na wschodzie kraju (Tomiałojć i Stawarczyk 2003).
Stwierdzony na 7 stanowiskach. Dwukrotnie obserwowano pary ptaków – 1 w rejonie Margoni Niżnej, gm. Nawojowa, oraz 1 w rejonie Florynki (przysiółek Pod Polanami), gm. Grybów. Jedno ze stanowisk, w okolicy Hali Piorun (gm. Krynica), wykryto na podstawie znalezionego pióra. W pozostałych przypadkach obserwowano pojedyncze ptaki. Inwentaryzację prowadzono w szczytowym okresie aktywności tego gatunku, przypadającym na czerwiec-lipiec. Generalnie na penetrowanym obszarze trzmielojad występuje regularnie, o czym świadczą informacje uzyskane od pracowników Lasów Państwowych (mgr inż. Stanisław Michalik, Nadleśnictwo Nawojowa). Znajduje on tutaj dogodne dla siebie siedliska – rozległe lasy przylegające do terenów otwartych. Poza wykrytymi stanowiskami istnieje jeszcze jedno potencjalne miejsce występowania trzmielojada – uroczysko Mrokowiec w rejonie Mochnaczki Niżnej, gm. Krynica. Para ptaków była tam obserwowana 24.07.2003 (mgr Wojciech Bielański, Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie), a wg pana Mariana Łuszczaka także w latach późniejszych (brak konkretnych dat); ponadto znajdowano tam wiele splądrowanych gniazd os. Przeprowadzone obserwacje korespondują z danymi z literatury, wg których trzmielojad w Beskidzie Niskim spotykany jest powszechnie (Tomiałojć i Stawarczyk 2003).
Na badanym obszarze wykazano derkacza jedynie na 3 stanowiskach (2 w rejonie Mochnaczki Niżnej, gm. Krynica, i jedno tuż przy granicy OSO przy drodze z Nowej Wsi do Kotowa, gm. Łabowa). Inwentaryzowany obszar (zwłaszcza jego część leżąca w obrębie gminy Krynica – rejon Muszynki, Tylicza, Mochnaczki, Czyrnej, Piorunki i Berestu, oraz w obrębie gminy Grybów – rejon Florynki) obfituje w wystarczające dla tego gatunku siedliska – czyli wysokie łąki kośne oraz miejscami w wilgotne łąki w dolinach rzek. Pomimo intensywnych kontroli wykrywalność derkacza okazała się bardzo niska. Nawet w dolinie rzeki Fataloszki, gdzie występuje najlepsze dla niego siedlisko (dość rozległe, wilgotne łąki), pomimo wielokrotnych kontroli stwierdzono tylko 1 stanowisko. Z relacji mieszkańców penetrowanego obszaru OSO wynika, że gatunek ten jest im dobrze znany i występuje tam dość licznie. Za przyczynę tak niskiej wykrywalności w okresie inwentaryzacji uznać więc należy niewłaściwie dobrany termin kontroli. Szczyt aktywności derkacza przypada na maj-czerwiec. Ponadto początek kontroli (2.dekada lipca) zbiegł się z rozpoczęciem intensywnych sianokosów, co systematycznie zmniejszało powierzchnię siedlisk derkacza. W połowie sierpnia praktycznie wszystkie łąki były już skoszone.
Stwierdzono 2 stanowiska zimorodka (jedno na Mostyszy w rejonie Florynki i jedno przy granicy OSO w Mochnaczce Niżnej). We wcześniejszych latach (brak dat) zimorodka widywano na rzece Szklarce (pojedyncze osobniki; przy ujściu do rzeki Mostyszy) oraz na Mostyszy w rejonie Florynki, od przysiółka Pod Polanami aż do ujścia do Białej (pojedyncze osobniki oraz prawdopodobnie para; inf. od mgr Wojciecha Bielańskiego). Przeprowadzone kontrole wykazały niską liczebność zimorodka, na co najprawdopodobniej wpłynęły 2 przyczyny: obejmowanie przez OSO w większości górnych odcinków rzek (zimorodek preferuje głębsze, spokojniejsze i bardziej zarośnięte wierzbami środkowe i dolne odcinki; tego typu siedliska znajdują się w zasadzie wyłącznie na Mochnaczce i Mostyszy) oraz bardzo niski stan wody w rzekach podczas wykonywania inwentaryzacji (upalne, bezdeszczowe lato).
Puszczyk uralski (Strix uralensis)
Na badanym obszarze puszczyka uralskiego wykazano na 4 stanowiskach (na zachodnim stoku Margoni Wyżnej w rejonie Frycowej, gm. Nawojowa – 1 osobnik; na zachodnim stoku Sapalskiej Góry, gm. Kamionka Wielka – 1 osobnik; w uroczysku Mrokowiec w rejonie Mochnaczki Niżnej, gm. Krynica – 3 osobniki; na wschodnim stoku góry Sterminy, rejon Polan, gm. Krynica – 1 osobnik). Ponadto podczas stymulacji głosowej w uroczysku Mrokowiec z terenu Lasów Państwowych odezwał się kolejny osobnik. Kontrole prowadzono pod koniec września, podczas wyżowych, księżycowych nocy, kiedy sowy odzywają się chętniej; mała liczba wysokich stanowisk sugeruje, że nie był to jeszcze szczyt aktywności głosowej gatunku. Puszczyk uralski w górach preferuje stare buczyny z domieszką drzew szpilkowych (Mikusek 2005). Na penetrowanym obszarze najdogodniejsze dla niego siedliska, z dużym udziałem buka, występują na Margoni Niżnej (gm. Nawojowa), w pasmie Margoni Wyżnej, Sapalskiej Góry i Koziego Żebra (gm. Kamionka Wielka, Nawojowa, Łabowa) oraz w uroczysku Mrokowiec (gm. Krynica). W Karpatach puszczyk uralski jest podawany jako jedna z najliczniejszych sów (Tomiałojć i Stawarczyk 2003); ponadto o jego licznym występowaniu na penetrowanym terenie świadczy informacja od pana mgr inż. Stanisława Michalika. Gatunek ten bardzo dobrze reaguje na stymulację głosową, a największa wykrywalność po głosach przypada od początku marca do połowy maja (Mikusek 2005); stąd w celu uzyskania pełnego obrazu występowania puszczyka uralskiego na badanym terenie należałoby powtórzyć inwentaryzację na wiosnę.
Mimo prowadzonej stymulacji głosowej na badanym obszarze nie wykazano występowania puchacza. Natomiast jego stanowiska znajdują się na terenie Lasów Państwowych – rewir na północ od Kamiannej (gm. Grybów) oraz 1 osobnik obserwowany na wschód od Polan, gm. Krynica (05.07.2007; inf. mgr inż. Stanisław Michalik). Podczas warsztatów terenowych „Bubogóry” prowadzonych na terenie gminy Krynica w 2005 roku nie wykryto żadnych stanowisk (inf. z LZD Krynica). Puchacz zamieszkuje różnego rodzaju lasy w mniej dostępnych dla człowieka miejscach (np. góry), z niezbędną obecnością w ich sąsiedztwie terenów otwartych (Tomiałojć i Stawarczyk 2003). Ponieważ bardzo słabo lub w ogóle nie reaguje na stymulację głosową (Mikusek 2005), poszukując nowych terytoriów powinno się stosować same nasłuchy wczesną wiosną oraz opierać się na przeszukiwaniu terytoriów po lęgach (dobrze słyszalne głosy piskląt i podlotów; Mikusek 2005); stąd w celu zinwentaryzowania tego gatunku na obszarze OSO należy przeprowadzić powtórne kontrole na wiosnę 2008 roku.
Mikusek R. (red.). 2005: Metody Badań i Ochrony Sów. FWIE. Kraków 2005.
Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”. Wrocław.